Francuskie strefy ekologiczne ZCR i ZPA

Utworzone we Francji strefy ekologiczne można podzielić na dwa rodzaje stref.
Jedną, w której wprowadzane są ograniczenia ruchu i drugą, która ma chronić powietrze. Strefy do ograniczenia ruchu nazywane są "Strefami ograniczenia ruchu", w skrócie "ZCR". Strefy, które mają chronić powietrze, nazywane są "Strefami ochrony powietrza", w skrócie "ZPA".

Strefy ekologiczne ZCR

„Strefy ograniczenia ruchu“, po francusku zwane „Zones à Circulation Restreinte“ - w skrócie „ZCR“ - są stałymi strefami ekologicznymi, która zawsze obowiązują. Przeważnie wprowadzane są w centrum miasta, aby tam wykluczyć z ruchu stare i brudzące pojazdy.
Utworzenie strefy ZCR podlega we Francji każdorazowo odpowiedniemu miastu albo gminie i jest regulowane krajowym rozporządzeniem Décret ZCR 2016-847 z dnia 28.06.2016. Po 6-miesięcznym ustawowym okresie konsultacji, który przewiduje także prawo głosu objętych nią osób, strefa może wejść w życie. Aby móc wjechać do utworzonych przez miasta i gminy stref ekologicznych ZCR we Francji wymagana jest winieta Crit'Air, która może być przydzielona w 6 kategoriach.

Jakie kategorie Crit’Air w jakim okresie mogą wjeżdżać do stref ekologicznych ZCR, ustala każdorazowo odpowiednie miasto albo gmina, poprzez umieszczenie dodatkowego znaku pod znakiem ZCR. Na tym dodatkowym znaku są określone dni i godziny, w jakich można z winietką Crit'Air wjechać do strefy.
Dzięki strefom ekologicznym ZCR mają także wynikać ewentualne dodatkowe korzyści, jak np. specjalne miejsca parkingowe, z których będzie można skorzystać. To wszystko jednak będzie we Francji regulowane przez odpowiednie miasta i gminy.
Średnim i długoterminowym celem stref ekologicznych ZCR jest ograniczanie z roku na rok kategorii winiet, z którymi nie można już wjeżdżać, poprzez wykluczenie z wjazdu o określonych porach najpierw kategorii 5, potem 4, następnie 3, etc.

Zasadniczo w strefie ZCR nie jest przewidziany zakaz dla określonych kolorów winiet z powodów sytuacji pogodowej.
Jednak może się także zdarzyć, że prefekt sąsiadującej do strefy ZCR strefy ZPA wykluczy poprzez zarządzenie i publiczne obwieszczenie jedną lub dwie kategorie winiet na następne dni z wjazdu do stref ZPA i ZCR, gdy wymaga tego sytuacja pogodowa/zanieczyszczenie powietrza. W tym przypadku także strefa ZCR jest objęta zakazem wjazdu określonych kolorów winiet z powodu złej sytuacji pogodowej. 

O ile jednak miasto ze swoją strefą ZCR nie sąsiaduje z żadną strefą ZPA, to ten przypadek nie wystąpi, ponieważ zła sytuacja pogodowa burmistrzowi strefy ZCR nie daje prawa wykluczać z wjazdy poszczególnych kolorów winiet.

Strefy ochrony powietrza ZPA

W przeciwieństwie do stref ZCR "Strefy ochrony powietrza" - po francusku „Zones de protection de l’air (ZPA) - nie są stałe i dotyczą wspólnot gminnych i aglomeracji (w języku francuskim "metropolie"). Ustalane są one albo dla aglomeracji (np. w Grenoble) albo dla całych geograficznych obszarów (Dolina Arve).
Te strefy obowiązują tylko w przypadku wyżu zanieczyszczenia powietrza. Oznacza to, że ograniczenia ruchu obowiązują tylko wtedy, jeśli określone granice emisji dla pyłów i tlenków azotu są przekroczone przez wiele dni. Z tego wynika jakie kolory winiet w jakim dniu mogą wjechać do strefy. Regulacje te są inne w zależności od stref ZPA i metropolii. Gdy sytuacja pogodowa się poprawi, to ograniczenie w strefie ochrony powietrza przestaje obowiązywać.

Specyfiką stref ochrony powietrza ZPA jest to, że ich granice (najczęściej wiejskie) nie są znane większości przyjezdnym uczestnikom ruchu i nie posiadają one także znaków, które by je pokazywały.
Zgodnie z artykułem R411-19 francuskiego prawa o ruchu drogowym decyzja o utworzeniu strefy ochrony powietrza i określenie obowiązujących tam lokalnych regulacji podejmowana jest przez prefekta każdego z departamentów (we Francji jest 95 departamentów), w którym znajduje się strefa ZPA. Jeśli strefa ZPA jest uchwalona, to jest publicznie obwieszczana dekretem prefekta.

Ograniczenia ruchu w strefie ochrony powietrza są ogłaszane przez prefekturę departamentu najpóźniej dzień wcześniej późnym popołudniem lub wieczorem względnie czasami także wcześniej, jeśli sytuacja pogodowa jest wystarczająco przewidywalna. Zakaz wjazdu dla określonych kolorów winiet obowiązuje wtedy w całej strefie. Jeśli jednak w ramach strefy ZPA znajduje się miasto, które ma strefę ZCR, to regulacja o ograniczeniu kolorów winiet obowiązuje wtedy także w strefie ZCR. Dopiero gdy zostaje zniesione ograniczenie w strefie ZPA, to w strefie ZCR zaczynają obowiązywać znowu normalne regulacje.
Specyfiką strefy ZPA jest także, że jeden lub dwa kolory winiet mogą zostać wykluczone z wjazdu, jednak mimo to ich posiadacze mogą jeździć, jeśli w zależności od określonych dni posiadają parzyste lub nieparzyste cyfry swojej rejestracji samochodowej.